Το δίπολο τέχνη - επιστήμη ως εκφάνσεις του πνεύματος συχνά αποπροσανατολίζει, πρέπει να επαναδιατυπωθεί σε πολλές περιπτώσεις και είναι μάλλον δυσκολότερα διακριτό απ` όσο συνήθως νομίζουμε. Ας μην ξεχνάμε πολλές εκδηλώσεις του πνεύματος [επιτηδεύματα] που αρχικά απαιτούσαν δεξιοτεχνία και διακριτή ικανότητα προς καλλιέργεια και καλαισθησία, και ασκούνταν από περιορισμένο αριθμό (ελίτ) προικισμένων ατόμων, οι οποίες στη συνέχεια γενικεύονται, γίνονται απαραίτητες, αλλά και σε πολλές περιπτώσεις υποβιβάζονται σε άλλη κατηγορία (τεχνικής, στοιχειώδους εκπαίδευσης, διακόσμησης) και χάνουν, αδικαιολόγητα συνήθως, το κύρος τους. Χαρακτηριστικότερο παράδειγμα όλων η ΓΡΑΦΗ, και έπονται πρακτικές όπως η μαγειρική, η νοσηλεία, η απαγγελία (και άλλες, πολύ... πρακτικές για να επισημανθούν). Περαιτέρω, δύσκολα διακρίνει κανείς, σε πολλές επιστήμες, την ύπαρξη τεχνικών δεξιοτήτων, αν δεν τις ασκήσει, και (την ύπαρξη) επιστημονικών γνώσεων, που προϋποθέτει η κατανόηση των ειδών της "τέχνης του ωραίου", αλλά και της τέχνης της "λαϊκής", όταν βέβαια αυτή προέρχεται από ένα ξένο περιβάλλον σε σχέση με αυτό της προέλευσης του δέκτη, ενώ γενικά η απλή καλαισθησία θεωρείται ότι ενυπάρχει οργανικά στο πνεύμα, όπως και η αγάπη για τη γνώση (ενυπάρχει οργανικά στο πνεύμα). Τα δύο αυτά οργανικά στοιχεία καθιστούν κατανοητή τη σύνδεση μεταξύ τεχνικής και γνωστικής κατάκτησης του πνεύματος, και είναι τόσο δύσκολα διακριτά όσο εύκολη είναι η διάκριση θεωρίας και πράξης.
Από χειρόγραφη σημείωση με ημερομηνία 14/12/2017
2 σχόλια:
Το παρακάτω κείμενο προέκυψε μέσα από συζήτηση του παραπάνω κειμένου με τεχνητή νοημοσύνη και το παραθέτω κρίνοντάς το πιο κατανοητό και προσεγγιστικό στο νόημα του παραπάνω κειμένου, σε συνδυασμό με τα υπόλοιπα που θα παραθέσω κατωτέρω.
Η διάκριση ανάμεσα σε τέχνη και επιστήμη, αν ιδωθεί ιστορικά και ανθρωπολογικά, δεν αποτυπώνει δύο ουσίες ασύμβατες αλλά δύο στάδια μιας ενιαίας διαδικασίας. Στηρίζεται σε βιολογικά θεμέλια –μνήμη, αξιολόγηση, ικανότητα επανάληψης– και εξελίσσεται μέσα σε κοινωνικά και πολιτισμικά πλαίσια. Η τέχνη λειτουργεί ως χώρος πρωτογενούς δημιουργικότητας και εμπειρίας, ενώ η επιστήμη αναλαμβάνει να συστηματοποιήσει, να επαληθεύσει και να μεταδώσει. Οι δύο εκφάνσεις δεν υφίστανται ανεξάρτητα, αλλά αλληλοτροφοδοτούνται, καθώς η τέχνη εμπεριέχει γνώση και η επιστήμη διατηρεί στοιχεία αισθητικής και νοηματικής μορφής. Σε αυτό το πλέγμα καθίσταται φανερό ότι η αγάπη για το ωραίο και η αγάπη για τη γνώση αποτελούν οργανικά στοιχεία του πνεύματος που, εδραιωμένα στη βιολογική μας υπόσταση, θεμελιώνουν τον πολιτισμό μας.
Αναφορικά με τα επιτηδεύματα που έχουν υποβαθμιστεί επαγγελματικά στη σύγχρονη εποχή αλλά η παιδαγωγική του αξία είναι ανυπολόγιστη (πάλι σε συνεργασία με ΤΝ):
Η εκμάθηση δεξιοτήτων που σήμερα φαίνονται «άχρηστες» έχει σημαντική παιδαγωγική αξία, η οποία δεν περιορίζεται στην πρακτική χρησιμότητα, αλλά αφορά τον τρόπο που οι μαθητές καλλιεργούν τη συνείδηση, την κριτική ικανότητα και τη δημιουργικότητά τους. Δεξιότητες όπως η καλλιγραφία ή η μνημονική απαγγελία απαιτούν παρατήρηση, αυτοαξιολόγηση και επανάληψη, αναπτύσσοντας συνειδητή μάθηση και κριτική σκέψη. Αντίστοιχα, η εκμάθηση τεχνικών μαγειρικής ή θεραπείας δίνει στους μαθητές την εμπειρία της μετατροπής τυχαίων αποτελεσμάτων σε σταθερές πρακτικές, παρέχοντας εικόνα της διαδικασίας δημιουργίας γνώσης.
Η ξυλογλυπτική, η ζωγραφική και άλλες μορφές χειροτεχνίας συνδέουν την αισθητική αντίληψη με την τεχνική δεξιότητα, ενισχύοντας τη φαντασία και την ικανότητα συνθετικής σκέψης, ενώ δραστηριότητες όπως η από μνήμης εξιστόρηση ή η παιδαγωγική πρακτική βοηθούν τους μαθητές να κατανοήσουν την ιστορική εξέλιξη των γνώσεων και των δεξιοτήτων, καθώς και τον τρόπο που η διάδοσή τους μπορεί να οδηγήσει σε νέες επιστημονικές ή καλλιτεχνικές μορφές.
Τέλος, δεξιότητες όπως η βασική μουσική εκτέλεση ή οι μαθηματικοί υπολογισμοί, αν και απλές, προετοιμάζουν τους μαθητές για πιο σύνθετες δεξιότητες, ενισχύοντας συγκέντρωση, επιμονή και λεπτή κινητικότητα. Με αυτόν τον τρόπο, η εκμάθηση «άχρηστων» δεξιοτήτων θεμελιώνει βασικές ικανότητες μάθησης, ενώ ταυτόχρονα προσφέρει εμπειρία στην ανάπτυξη γνώσης και αισθητικής κρίσης.
Συμπερασματικά, η εκπαιδευτική πρακτική που ενσωματώνει τέτοιες δεξιότητες δεν επιδιώκει μόνο πρακτική επάρκεια, αλλά καλλιεργεί την προσωπικότητα, τη δημιουργικότητα και την κριτική ικανότητα των μαθητών, δίνοντάς τους παράλληλα ιστορική και πολιτισμική προοπτική για τον κόσμο που τους περιβάλλει.
Δημοσίευση σχολίου